Obecny murowany kościół p.w. św. Andrzeja został zbudowany w stylu późnorenesansowym.
Budowę rozpoczął około 1620 roku biskup krakowski Andrzej Lipski. Po śmierci
fundatora budowę zakończył w 1633 roku jego następca biskup
Jakub Zadzik. Prawdopodobnie ze względu na pamięć biskupa
Andrzeja Lipskiego patronem kościoła w Drogowlach został św.
Andrzej Apostoł. Z tego samego czasu pochodzą ołtarz główny
oraz piaskowcowe portale zwieńczone herbem Korab biskupa
krakowskiego Jakuba Zadzika, następcy biskupa Lipskiego
Odległy o 3 km Raków był wówczas miastem prywatnym arian, którzy mieli tam swój zbór i prowadzili słynną w całej Europie Akademię.
Katolicy z Rakowa i Dębna modlili się wówczas w kościele w
Drogowlach.
Zachowała się informacja, że w
1637 r. rezydujący w Drogowlach ks. Stanisław Mrożek pełnił
funkcję katolickiego proboszcza rakowskiego.
W głównym ołtarzu kościoła, nad wizerunkiem patrona św. Andrzeja, znajduje obraz św. Trójcy. Stanowiło to nawišzanie do sporu z ariańskimi teologami, którzy istnieniu św. Trójcy zdecydowanie się sprzeciwiali.
Po likwidacji parafii w Drogowlach i
przeniesieniu jej do Rakowa, kościół stopniowo był zaniedbywany. Kolejne zawieruchy wojenne zostawiały ślady w wyglądzie kościoła. Wielokrotnie był rabowany i przeszukiwany w poszukiwaniu skarbów.
Kościół przetrwał, bo troszczyły się o niego przede wszystkim kolejne pokolenia mieszkańców Drogowli. Chronili go przed rabunkami, usuwali zniszczenia, występowali do władz kościelnych i państwowych o pomoc w ratowaniu świątyni.
Obecnie kościół jest odrestaurowany. Gont na dachu zastąpiono blachą, wymieniono okna, poprawiono tynki, strop, wykonano posadzkę. odrestaurowano ołtarze.
|
Odrestaurowane boczne ołtarze w
drogowelskim kościele |
 |
 |
| Na górze ołtarza obraz św. Jana Ewangelisty.
Skradziony podczas niedawnego włamania do kościoła. |
Na szczycie ołtarza obraz św.
Izydora Oracza skradziony
przez nieznanych sprawców podczas niedawnego włamania do kościoła |

Ołtarz główny
Obok kościoła znajduje się stary cmentarz. Przypominają o nim tablice ku czci zmarłych wmurowane w ściany kościoła.
Nie wiem, czy jest drugi taki kościół
w Polsce, o który z tak dużym zaangażowaniem dbałaby lokalna społeczność. Kościół w Drogowlach podlega parafii w Rakowie. Mimo to za cała gospodarkę finansami kościoła od dawna
odpowiadają drogowlanie. Sami zbierają tacę w kościele. Od kilkudziesięciu lat, za zgodš nieżyjšcego już księdza Antoniego Pałęgi, nie przekazujš pieniędzy z niedzielnych ofiar do parafialnej kasy, ale wpłacajš na utworzone przez siebie kocielne konto. Przed każdą co niedzielną mszą św. sprzątają i przygotowują kościół. Według ustalonej
kolejności wyjeżdżali do niedawna po księdza do plebani w Rakowie przywożąc go do kościoła na msze św. Dopiero
obecny proboszcz zmienił tę praktyke i na msze św. przyjeżdża z
organistą własnym autem.
We wszelkie remonty angażuje się cała wieś (48 domów). Część środków na remont pozyskali sprzedając drzewo z
lasu tzw. "dodatku" (serwitutu) - należącego do wsi. Prace remontowe nierzadko wykonują z dużą bonifikatą
właściciele firm, mający jakieś rodzinne związki z tym miejscem. Tą dbałość mają wrodzoną od dziecka.
Dbali o ten kościół od pokoleń na przekór biedzie, prawosławnemu dziedzicowi, wojennym kataklizmom, znieczulicy tych wszystkich, którzy lekceważyli to odległe miejsce. Dzięki temu kościół po latach zniszczeń odzyskuje na nowo swoją świetność.
|
Tablice na zewnętrznych
murach kościoła upamiętniające zmarłych
pochowanych na przykościelnym cmentarzu |
 |
 |
 |
|
tablica 1 |
tablica 2 |
tablica 3 |
Na zewnętrznych murach kościoła
znajdują się trzy płyty z następującymi napisami:
-
„Tu spoczywa Domitylla Żylicz ur. D. 7
maja 1842 r. Osierociła przywiązanych rodziców d. 13 lip.
1848r.”
-
„ś. P. Felixowi Gutkowskiemu zmarłemu d.
3 lutego 1861 r. Pozostała wdowa wraz z dziećmi prosi o
westchnienie do Boga.”
-
„Tu Michał Piątkowski przezywszy lat 55
dn. 7 mar. Pochowany 1823 r. X. Kacper Brudziński prob.Rakowski
wiernemu, poczciwemu i przywiązanemu służącemu ten położył
pomnik; pozostała małżonka prosi o westchnienie.
DROGOWLE - (Informacje zaczerpnięte z „Katalogu zabytków sztuki w Polsce”
– zeszyt 7, powiat opatowski.)
Kosciół p.w. św. Andrzeja.
Zbudowany ok. 1620-30 z fundacji bpa krakowskiego Andrzeja Lipskiego, od
1633 parafialny, uposażony przez bpa Jakuba Zadzika. Od pocz. W. XIX
filialny Rakowa. Odnawiany pocz. w. XX. Uszkodzony w czasie działań
wojennych 1945 roku. W typie późno renesansowym. Orientowany. Murowany
z kamienia, tynkowany. Dwuprzęsłowa nawa z krótkim jednoprzęsłowym
prezbiterium zamkniętym półkolistą absydą. Przy prezbiterium od pn
zakrystia. Ściany wnętrza rozczłonkowane pilastrami ze stiukowymi główkami
aniołków pod kapitelami. Nawa kryta drewnianym stropem, w prezbiterium
kolebka z lunetami, w absydzie półkopułka.
Na sklepieniach stiukowe żebra podkreślające
szwy lunet. Zewnątrz ściany poszkarpowane. Fasada zachodnia z trójkątnym
szczytem. Dach kiedyś kryty gontem, obecnie blachą. Trzy portale
kamienne późnorenesansowe ok. 1635 – 40; od zach. okrągłołukowy
z rozetkami i herbem Korab bpa Zadzika; od pn. prostokątny, nad nim
tarcza z herbem Korab i literami bpa Zadzika; z prezbiterium do
zakrystii prostokątny.
Ołtarz
główny późnorenesansowy pocz. wieku XVII, z obrazami wykonanymi ok.
40 lat temu w miejsce zniszczonych: Chrystusa błogosławiącego, świętych,
i Przemienienia Pańskiego, w precelli Pokłon Trzech Króli.
Dwa ołtarze boczne rokokowe.
Oryginalne obrazy
zwieńczajace ołtarze boczne zostały niedawno skradzione. Jeden z nich
przedstawiał św. Jana Ewangelistę, drugi św. Izydora – patrona
rolników.
Zniszczeń nie przetrwały także duże
obrazy: Chrystusa adorowanego przez dostojników świeckich i
duchownych, pochodzący z w. XVII, a także Matki Boskiej Bolesnej.
Zostały zastąpione w końcu lat sześćdziesiątych ub. w. przez obrazy wykonane prze rakowskiego malarza Malanowicza
przedstawiające: w lewym bocznym ołtarzu obraz Madonny z Dzieciątkiem,
a w ołtarzu z prawej strony kościoła obraz św. Andrzeja.
Krucyfiks na tęczy w. XVII. Epitafia
kamienne na zewnątrz kościoła: Michała Piatkowskiego (zm. 18230 i
Domitylli Żylicz (zm. 1848).
___________________________________

Zdjęcie: tak wyglądał kościół w 1964
roku. Fot. Jan Siudowski, fotografik z Kielc. Pochodził z Dębna.
Inwentarz
z 1820 r. następujące podaje wiadomości o kościele w
Drogowlach”
„Kościół Drogowelski swoją budowę i fundusze winien
biskupom krakowskim. Gdy bowiem w pośród aryańskiej bezbożności, mała
liczba wiernych mieszkała w Rakowie, biskup natenczas Andrzej Lipski,
dla i.h pożytku i dogodności
kościół parafialny we wsi Drogowlach o 1/2
mili odległej od Rakowa zbudował i parafialnym uczynić zamyślił,a
umierajac, to ważne dzieło do spełnienia zostawił następcom swoim i
wykonawcom ostatniej testamentalnej woli, którymi byli: Jakób
Zadzik, podówczas biskup chełmski, wielki kanclerz, Jan Lipski
proboszcz krakowski, opat Wąchocki, referendarz Królestwa, Andrzej Łukomski,
kanonik krakowski, Aleksander Brzezki, dziekan włocławski i Świętosław
Lipski. Ci przedstawili żądanie zmarłego biskupa księciu Janowi
Albertowi kardynałowi, wtedy administratorowi krakowskiego
biskupstwa, co skutek w r. 1633 otrzymało, i odtąd kościół ten
opatrzony przez zapis biskupa Lipskiego funduszem 6000złp.
stał się parafialnym dla mieszkańców wsi Drogowel, miasta
rakowa i osady Dębno.
(Jan Albert Waza, także Jan Olbracht Waza (25
czerwca 1612 w Warszawie - 29 grudnia 1634 w Padwie), syn króla Polski
Zygmunta III Wazy i arcyksiężniczki austriackiej Konstancji, biskup
warmiński i krakowski, kardynał. 20 listopada 1632 Jan Albert Waza
został mianowany biskupem krakowskim (po śmierci Andrzeja Lipskiego);
objął rządy w diecezji 27 lutego 1633. Zmarł we Włoszech, dokąd
został prawdopodobnie wysłany przez brata, króla Władysława IV, z
misją dyplomatyczną. Jego następcą w diecezji krakowskiej został
Jakub Zadzik).
Kościółek filialny w
Drogowlach murowany z kamienia, w mniejszym chórze sklepiony, w większym
chórze ma podsiębitkę z tarcic, okna w małe szyby w części wytłuczone,
reperacyi potrzebują.
Ołtarzy w tym kościele jest trzy:
wielki struktury staroświeckiej z obrazami Serca pana jezusa, malowany
(i Przemienienia Pańskiego) pobocznych dwa z obrazami S-o Andzreja i
Najświętszej Panny malowane: mensy przy ołtarzach murowane z kamienia
z portatylami, ławek drewnianych cztery stolarskiej roboty, konfesyonałów
znajduje się dwa. Zakrystia murowana, sklepiona, do której drzwi z
tarcic, wchód do kościołka dwojaki: od facyaty drzwi wielkie z tarcic
na zawiasach zewnątrz zasuwane, drugie z boku drzwi z tarcic mniejsze
na zawiasach z zamknięciem na wrzeciąż i kłódkę. Chór muzyczny i
w nim pozytywek mały do grania, ambona stolarskiej roboty malowana,
portretów w kościołku dawnych fundatorów dwa na ścianie w kościółku
jest. Cmentarz wokoło z drzewa rznietego nowo-opasany, do którego
bramka z tarcic na zawiasach i hakach żelaznych z zamknięciem oraz fórtka
z klamka do zamykania żelaznych.”
Do powyższego inwentarza dodać
należy, ze kościół jest wzmocniony skarpami, dach ma gontem kryty;
obecny proboszcz Rakowa ks. Antoni Cielecki pobudził parafian, aby
sprzedawszy lasek poblizki należący do gromady, fundusz otrzymany obrócili
na wyrestaurowanie kościółka. Z osiągnietych w ten sposób 130 rs. I
z innych funduszów, kościół otrzymał nowy gont, podsiebitkę,
sygnaturkę, stopnie przedołtarzowe, drzwi, podłogę i ogrodzenie.
Obraz św. Andrzeja i inne malowane na
drzewie są bardzo zniszczone i potrzebują umiejetnej resteuracyi.
Nad głównem i bocznem od północe
wejściem umieszczony herb Korab, nad którym znajduje się infuła a
obok litery I.Z.D.S.E.C. (Jacobus Zadzik Dux Saveriae, Episkopus
cracoviensis) dowodzi, ze do fudacyi kościółka nie mało się
przyczynił Jakób Zadzik biskup krakowski, książe Siewierski. Obchodzą
się tu odpusty na św. Andrzej i Przemienienie Pańskie.”
__________________________________________
„Chwała wiernym z Drogowli, że
ten kościół otrzymał nową szatę wewnątrz i zewnątrz na powitanie
nowego wieku i tysiąclecia, a najwięcej stało się za pasterzowania w
Rakowie ks. Antoniego Pałęgi (1958 – 1980) i ks. Ka. Henryka
Krawczyka (1987 – 2002) - zaczerpnięte z tablicy pamiątkowej
w kościele.
Część powyższych
informacji zebrano dzięki pomocy
ks. H. Krawczyka.
Gdybyś wiedział więcej - napisz na adres: magpon@wp.pl
|